اولین جلسه با پیمانکار پر از کلماتی است که شنیدهاید ولی معنیاش را نمیدانید. این دوازده واژه را با زبان ساده یاد بگیرید، قبل از امضا، قبل از پیشپرداخت، قبل از اینکه بگویید «فکر میکردم چیز دیگری است.»
ماه پیش یک تماس داشتم. صاحب یک کلینیک پوست در شیراز بود. میگفت: «پیمانکار گفت بریف بفرستید. من نفهمیدم بریف چیست؛ شرم کردم بپرسم. قرارداد را زدم. الان میگویند «این خارج از محدودهٔ کار است.»»
من گفتم: «محدودهٔ کار همان لیستی است که باید قبل از پول نوشته میشد.»
این اتفاق هر هفته تکرار میشود. نه چون مردم کمهوشاند، چون کسی با زبان ساده توضیح نداده. این مقاله همان دوازده کلمه است که قبل از اولین قرارداد طراحی سایت باید بشناسید. سری «دوازده کلمه قبل از قرارداد»، بخش اول از سه بخش.
اگر هنوز نمونهٔ زنده ندیدهاید، اول این مقاله را بخوانید: قبل از امضا ببینید. اینجا زبان مشترک را میسازیم.
طبق آمارهای رسمی، بیش از ۹۰ میلیون کاربر اینترنت در ایران فعالاند، ولی تعداد کسبوکارهایی که سایت حرفهای دارند هنوز کسری از این عدد است. یعنی رقابت آنلاین برای خیلیها تازه شروع شده؛ همین جا اختلاف زبان شروع میشود.
در تماسهای من، سه دلیل تکرار اختلاف بعد از قرارداد:
دوازده کلمه زیر این سه سوراخ را میبندند. لازم نیست حفظ کنید، کافی است در جلسه بپرسید و جواب را بنویسید.
یعنی چی؟ برگهٔ نیاز شما قبل از قیمت. نه داستان بلند، جواب چند سؤال: چه میفروشید، مشتری از کجا میآید، پرداخت آنلاین دارید یا نه، چند صفحه لازم است. بعضی پیمانکارها «بریف» (brief) میگویند، همان است.
مثال: مغازهٔ لوازم آشپزخانه، «حدود ۸۰ محصول، فقط تهران پیک، درگاه زرینپال، صفحهٔ تماس با نقشه.»
چرا مهم است؟ بدون آن هر قیمتی حدس است، و بعد از امضا هر دو طرف ناراضی میشوند.
اشتباه رایج: «میخوام سایت مثل دیجیکالا»، این شرح درخواست نیست؛ فقط الهام است.
یعنی چی؟ لیست دقیق «چه چیز داخل قیمت است و چه چیز نیست». مثلاً: پنج صفحه، یک زبان فارسی، دو بار اصلاح ظاهر، خارج: ترجمهٔ انگلیسی، عکاسی محصول، تبلیغ گوگل.
مثال: رستوران، داخل: منوی آنلاین، فرم رزرو، اتصال واتساپ. خارج: اپ موبایل، پنل انبار.
چرا مهم است؟ وقتی پیمانکار میگوید «این فاز بعدی است»، باید بدانید از اول نوشته شده یا نه.
اشتباه رایج: قرارداد بدون پیوست محدوده، فقط یک قیمت و یک تاریخ.
یعنی چی؟ سایتی که باز میکنید و کلیک میکنید، نه عکس از اینستاگرام، نه PDF. نمونهٔ زنده یعنی همان.
مثال: قبل از امضا، نمونهٔ فروشگاهی را روی گوشی خودتان باز کنید، سبد، منو، سرعت.
چرا مهم است؟ اعتماد با کلیک ساخته میشود؛ با وعده نه.
اشتباه رایج: قبول کردن فقط اسکرینشات، هر کسی برداشت خودش را میکند.
یعنی چی؟ رنگ، فونت، چیدمان دکمهها، مسیر مشتری از صفحهٔ اول تا تماس، قبل از اینکه «کد» زده شود. بعضیها «ظاهر و تجربهٔ کاربر» (UI/UX) میگویند.
مثال: کلینیک، آیا دکمهٔ «رزرو نوبت» از اولین صفحه در یک لمس دیده میشود؟
چرا مهم است؟ اختلاف «فکر میکردم شیکتر است» بعد از تحویل، هزینهٔ اصلاح است.
اشتباه رایج: شروع کد بدون تأیید یک صفحهٔ نمونه.
یعنی چی؟ قیمت بهاضافهٔ «برای چه محدودهای». در ۱۴۰۵، بازار تهران و شهرستان فرق دارد، ولی بازههایی که خودم روی پروژه دیدم:
| نوع پروژه | بازهٔ تقریبی (تومان) | معمولاً شامل |
|---|---|---|
| معرفی و تماس | ۱۵ تا ۳۰ میلیون | ۳ تا ۵ صفحه، فرم، موبایلاول |
| فروشگاه کوچک | ۳۵ تا ۶۵ میلیون | درگاه، سبد، تا حدود ۱۰۰ کالا |
| فروشگاه و پنل | ۶۵ تا ۱۲۰+ میلیون | موجودی، گزارش، چند نقش کاربری |
مثال: «۴۵ میلیون، شامل ۶ صفحه، درگاه، آموزش تحویل، بدون عکاسی و بدون سئو بلندمدت.»
چرا مهم است؟ «ارزان» بدون محدوده، بعداً گران تمام میشود.
اشتباه رایج: مقایسهٔ دو پیشنهاد فقط با یک قیمت، بدون مقایسهٔ محدوده.
یعنی چی؟ سند نوشتاری: طرفین، مبلغ، زمان، محدودهٔ کار (پیوست)، نحوهٔ پرداخت، شرایط فسخ.
مثال: دو نسخهٔ چاپی یا PDF امضاشده، نه فقط «توافق شفاهی تلگرام».
چرا مهم است؟ وقتی اختلاف پیش آید، حرف شما در دادگاه یا میانجیگری وزن دارد.
اشتباه رایج: پیشپرداخت کامل قبل از دیدن حتی یک صفحهٔ نمونه.
یعنی چی؟ بخشی از مبلغ قبل از شروع کار، معمولاً ۳۰ تا ۵۰ درصد در بازار ایران.
مثال: قرارداد ۶۰ میلیون، ۲۰ میلیون شروع، بقیه با تحویل مراحل.
چرا مهم است؟ تعادل: پیمانکار هزینهٔ شروع را میپوشاند؛ شما ریسک کل مبلغ یکجا را نمیدهید.
اشتباه رایج: ۱۰۰ درصد قبل از تحویل هیچ، مگر قرارداد و سابقهٔ بسیار شفاف.
یعنی چی؟ هر مرحلهٔ تحویل = یک قسط. مثلاً: طراحی تأیید شد؛ قسط دوم؛ سایت روی دامنهٔ شما؛ قسط سوم.
مثال: سه قسط ۳۰٪ / ۴۰٪ / ۳۰٪ با امضای تأیید هر مرحله.
چرا مهم است؟ انگیزهٔ ادامهٔ کار برای هر دو طرف، نه «پول رفت، خبر نشد».
اشتباه رایج: یک قسط وسط کار بدون معیار تحویل مشخص.
یعنی چی؟ آدرس سایت، مثل namayeshgah.ir. باید به نام شما ثبت شود، نه فقط پیمانکار.
مثال: بعد از تحویل، پنل ثبتکنندهٔ دامنه با رمز عبور به شما داده شود.
چرا مهم است؟ اگر دامنه مال پیمانکار باشد، عملاً گروگان میمانید.
اشتباه رایج: «ما دامنه را میگیریم» بدون انتقال مالکیت.
یعنی چی؟ سروری که فایلهای سایت روی اینترنت میمانند. دامنه آدرس است؛ هاست انبار.
مثال: هاست ایرانی برای سرعت داخل کشور، با پشتیبانگیری هفتگی در قرارداد. هزینهٔ سالانه معمولاً جدا از «ساخت سایت» است (از چندصد هزار تا چند میلیون، بسته به ترافیک).
چرا مهم است؟ سایت بدون هاست زنده نمیشود؛ قطعی اینترنت و پشتیبان مهم است.
اشتباه رایج: ندانستن هاست سالانه چقدر است، «فقط یک بار سایت ساختم».
یعنی چی؟ وقتی آدرس با https باز میشود و قفل سبز میبینید، اتصال بین مرورگر و سایت رمزنگاری شده. بعضیها SSL میگویند.
مثال: فرم تماس و درگاه پرداخت حتماً روی https، مشتری اعتماد میکند.
چرا مهم است؟ گوگل هم سایتهای ناامن را پایینتر نشان میدهد؛ برای فروش آنلاین اینماد هم معمولاً به https وابسته است.
اشتباه رایج: «بعداً فعال میکنیم»، از روز اول لازم است.
یعنی چی؟ بهینهسازی برای دیده شدن در گوگل، عنوان صفحات، سرعت، محتوای مفید، لینکهای درست. کار یکشبه نیست؛ اغلب ۳ تا ۶ ماه برای نتیجهٔ اولیه واقعبینانه است.
مثال: کلینیک، صفحهٔ «لیزر موهای زائد شیراز» با متن واقعی، نه فقط یک کلمه.
چرا مهم است؟ «سایت دارم» ≠ «مشتری از گوگل میآید». بسیاری از جستوجوهای محلی («سایت کلینیک»، «هزینه طراحی سایت») از موبایل شروع میشوند، سرعت سایت همانجا اهمیت پیدا میکند.
اشتباه رایج: انتظار صفحهٔ اول گوگل در هفتهٔ اول بدون محتوا.
| کلمه | یک خط |
|---|---|
| شرح درخواست | نیاز شما قبل از قیمت |
| محدودهٔ کار | داخل / خارج قیمت |
| نمونهٔ زنده | کلیک قبل از امضا |
| طرح و ظاهر | رنگ و مسیر مشتری |
| قیمت و بازه | قیمت و برای چه |
| قرارداد | نوشتهٔ رسمی |
| پیشپرداخت | معمولاً ۳۰ تا ۵۰٪ |
| پرداخت مرحلهای | هر تحویل = قسط |
| دامنه | آدرس، مال شما |
| هاست | جای فایلها روی نت |
| قفل سبز | https امن |
| سئو | دیده شدن در گوگل |
این مقاله بخش ۱ از ۳ بود، کلمات قبل از قرارداد.
بخش ۲: شش کلمهٔ حین کار، نسخهٔ آزمایشی، اصلاح، پنل پیگیری.
بخش ۳: شش کلمهٔ بعد از تحویل، راهاندازی، تحویل نهایی، پشتیبانی.
همین الان:
شبکهٔ مطالعه: کتابخانهٔ سری «دوازده کلمه» · ۱۲ کلمه قبل از قرارداد (همین مقاله) · پیج دارید؛ سایت کی لازم است؟
برداشت کلیدیزبان مشترک قبل از پول، ارزانتر از هر اصلاح بعد از امضا.
این مطلب چطور بود؟
یک لمس کافی است — کمک میکند بهتر بنویسم.
تمرین کوتاه
پاسخ درست تا ۵۰ امتیاز — روی گزینهٔ مناسب بزنید.
کدام مورد معمولاً باید قبل از دادن پیشپرداخت کامل شود؟